 |
|
 |
|
| |
„Siedem wspania�ych kobiet”
Wowczuk W�odzimierz
Cena: 19,90z�
ISBN 83-7344-015-1
Bia�ystok 2003, Wydanie I
format A5, 128 stron
|
 Kup taniej...
"Siedem wspania�ych kobiet" to cykl pasjonuj�cych wywiad�w, przeprowadzonych z siedmioma znanymi kobietami o fascynuj�cych osobowo�ciach: Gra�yn� Bukowsk�, Ariadn� Gierek-�api�sk�, Hann� Palsk�, Krystyn� Sienkiewicz, Lidi� Stawowsk�, Gra�yn� Wilczek i Iren� Kirszenstain-Szewi�sk�. Ciekawe pytania, niebanalne, czesto zaskakuj�ce odpowiedzi, iskrz�cy si� humor i ciep�e s�owa maluj� wsp�czesny obraz kobiet wolnych, �wiadomych siebie i �wiata, �yj�cych z wielk� pasj� i nami�tno�ci� ka�dego dnia.
Cykl wywiad�w, kt�re Czytelnik bierze do r�ki, wywiad�w z samymi paniami, jest przez to w�a�nie autorsk� manifestacj�. Zasadn�. Scen� publiczn� w Polsce ostatnimi laty zdominowali panowie niekoniecznie najwy�szych lot�w, a co gorsza - niezbyt serio traktuj�cy swe publiczne zadania i zobowi�zania. Tak si� dzieje w kraju, w kt�rym ju� od do�� dawna ostatnimi prawdziwymi m�czyznami s� kobiety - bo to na nich mo�na polega�, dotrzymuj�cych s�owa, bior�cych serio swoj� prac� czy rol�, staraj�cych si� jak najlepiej zrealizowa� to, czego realizacji si� podj�y (takie cechy literatura zwyk�a przypisywa� u nas m�czyznom, w odr�nieniu od zmiennych i cz�sto lekkomy�lnych pa�; r�wnie� wielkie nasze pisarki z ostrzejszym krytycyzmem odnosi�y si� do swych �e�skich bohaterek, cho�by Maria D�browska w „Nocach i dniach”).
Dzi� o pozycj� kobiet w Polsce ma walczy� feminizm importowany z Zachodu - akurat w Polsce, gdzie historia od dwustu lat z g�r� obci��a�a kobiety pierwszoplanowymi rolami spo�ecznymi. Nie my�l� o rolach publicznych. My�l� o tych rolach, kt�re pozwoli�y Polsce pozosta� Polsk�. M�czy�ni szli na kolejne wojny i gin�li tysi�cami, potem za� - w obu wojnach �wiatowych - setkami tysi�cy (w pierwszej wojnie �wiatowej, co si� wydaje czym� niewiarygodnym, stracili�my wi�cej ludzi ni� w drugiej, g��wnie - m�czyzn); na kobiety spada�o wszystko, ju� od kl�ski Powstania Ko�ciuszkowskiego.
Nie tylko wychowanie nast�pnych pokole�. Tak�e - decyzje na temat �ycia publicznego. O tym nasza historia milczy.
Historia pami�ta, �e Izabela Czartoryska mia�a wielu kochank�w i ka�de bodaj dziecko z kim innym; wie o niej, �e, umieraj�c, machn�a r�k� na propozycj� sprowadzenia spowiednika - „i tak nie uwierzy”. Widzimy w niej - za uroczym gaw�dziarzem Wasylewskim - rokokow� dam�, na�laduj�c� styl i spos�b bycia Trianon; nie znamy kobiety, kt�ra zmusza�a bliskich sobie m�czyzn do dzia�ania, kt�ra mia�a pogl�dy, podejmowa�a decyzje, narzuca�a mody i spos�b my�lenia ca�ej elicie spo�ecznej Polski. I tak b�dzie ze wszystkimi wybitnymi kobietami przez nast�pnych dwie�cie lat, nie m�wi�c o tych mniej wybitnych, kt�re rz�dzi�y rodzinami, pilnowa�y gospodarno�ci prowadzonych dom�w, decydowa�y o pomocy wzajemnej w rodzinie, o nauce potomstwa, a jak trzeba - organizowa�y zaopatrzenie dla oddzia��w powsta�czych i wysy�a�y ukochanych syn�w do lasu... Pojedynczym wielkim kobietom, cz�sto fascynuj�cym, po�wi�cano ksi��ki. Budzi�a zrozumia�e zainteresowanie pi�kna Maria Kalergis, muza Norwida; tak samo - dzielna, powsta�cza adiutantka Langiewicza, Henryka Pustowojt�wna. Ale ju� mniej wiemy o znanej dzieciom autorce uroczej „Panienki z okienka”; ta w innych swych utworach zdeklarowana grafomanka, poetessa Deotyma, popularniejsza by�a w swojej epoce ni� Mickiewicz, ale uczy�a pokolenie ca�e - mi�o�ci ojczyzny. Czytelnicy ksi��ek wiedz� troch� o pi�knej rudow�osej socjalistce, Stefanii Sempo�owskiej, na kt�rej wyk�ady zbiegali si� robotnicy z ca�ej Warszawy, cho� maj�c trudno�ci z wym�wieniem „r”, przekazywa�a im program - „��wna p�aca za ��wn� p�ac�”; ale ta Sempo�owska, niezmo�ona organizatorka, przyjmowa�a zapisy na nielegalny polski uniwersytet, kt�ry sko�czy�a panna Maria Sk�odowska, przysz�a pani Curie, dwukrotna laureatka nagrody Nobla. I ju� nikt nic nie wie o Cecylii �niegockiej, �onie dyrektora Kolei Warszawsko-Wiede�skiej, organizatorce „bosego uniwersytetu”, kt�ry przez lata zapewnia� podstawy o�wiaty tysi�com dzieci biedoty warszawskiej, nigdy nierozszyfrowany przez carsk� Ochran�.
Podobnie pozosta�y poza marginesem historycznej s�awy kobiety-nauczycielki o�wiaty podziemnej w czasie okupacji hitlerowskiej, bohaterki sprawno�ci, skuteczno�ci tudzie� inteligencji; zna�em dobrze t� z nich, kt�ra w okupowanej Warszawie prowadzi�a jedena�cie podziemnych szk�, zna�em inne, je�d��ce od mieszkania do mieszkania, gdzie czekali kolejni uczniowie. Nie m�wi� ju� o dziewczynach takich jak „Karna” Chojecka, uczestniczka zamachu na Kutscher�, o bohaterskich ��czniczkach i sanitariuszkach powsta�czych; nie maj� one swych pomnik�w, ani w kamieniu, ani w literaturze. S�ynna „Syrena” warszawska prof. Nitschowej ukazuje wprawdzie Halin� Krahelsk�, przysz�� autork� powsta�czego „Marszu Mokotowa”, ale tylko jako urodziwy model, nie jako �o�nierza Powstania...
S�owem, nie ma ksi��ki o kobiecie polskiej jako g��wnej bohaterce polskiego przetrwania. Nie ma te� nic o roli kobiety w �wiecie ludu polskiego - sam jeszcze na wsi zna�em te �elazne babki, trzymaj�ce w karbach rodziny swych syn�w, c�rek i wnuk�w; pami�� o nich zanik�a w ci�gu ostatnich pi��dziesi�ciu lat, kiedy wyzwoleni ze wsi i jej obyczaj�w m�odzi ludzie obojga p�ci przenosili si� do miejskich blokowisk. Tu bra�a g�r� prymitywna si�a m�ska, spychaj�ca kobiet� na drugorz�dn� pozycj� w domu i rodzinie, bo to m�czyzna zarabia�, tak�e na swoj� w�dk�, wolny ju� od opinii publicznej wsi i oka proboszcza swojej parafii. Ale to nie by�a �adna „polska tradycja”. W�odzimierz Wowczuk do swych wywiad�w dobra� kobiety nietuzinkowe. Dobra� kobiety wybitne. Jednak�e sam fakt, �e trzeba podkre�la� dob�r os�b do takiego zbioru wedle p�ci, dowodzi, �e zatracili�my nie tylko tradycj�, ale i �wiadomo�� roli kobiet w naszych dziejach ostatnich dwustu lat. Mam nadziej�, �e te wywiady u�atwi� nam lepszy spos�b widzenia, dostrzeganie rzeczywisto�ci jaka jest, a nie jaka si� wydaje.
Stefan Bratkowski
Spis tre�ci
Wst�p - Ci ostatni prawdziwi m�czy�ni 7
Rozdzia� 1 - Gra�yna Bukowska 13
Rozdzia� 2 - Ariadna Gierek-�api�ska 27
Rozdzia� 3 - Hanna Palska 43
Rozdzia� 4 - Krystyna Sienkiewicz 61
Rozdzia� 5 - Lidia Stawowska 79
Rozdzia� 6 - Gra�yna Wilczek 95
Rozdzia� 7 - Irena Kirszenstein-Szewi�ska 109
|
|
 |
|
 |
|
|
|
