 |
|
 |
|
| |
„Marek Kota�ski - cz�owiek i jego dzie�o”
dr. Pawe� Karpowicz
Cena: 32,40z�
ISBN 83-7344-019-4
Bia�ystok 2004 , Wydanie I
format B5, 248 strony
Praca zbiorowa pod redakcj� Paw�a Karpowicza
|
 Kup taniej...
"...Marek potrafi� zrobi� najcudowniejsz� rzecz, jak� mo�na ofiarowa� cz�owiekowi - dawa� nadzieje..."
Marek Kota�ski by� postaci� nieprzeci�tn� - cz�owiekiem du�ej odwagi, wyobra�ni i serca. Dzi�ki jego zaanga�owaniu, po�wi�ceniu i konsekwencji we wprowadzaniu nowych form leczenia narkomanii da� wielu uzale�nionym nadziej� na godne �ycie. Zbudowa� program leczenia oparty na spo�eczno�ci terapeutycznej, kt�ry pozwala� pacjentom odnale�� si� w nowej, wolnej od narkotyk�w rzeczywisto��.
W ksi��ce po�wi�conej pami�ci Marka Kota�skiego znajduj� si� informacje, kt�re pomog� Czytelnikowi lepiej zrozumie� problem narkomanii, bezdomno�ci, a by� mo�e nawet uchroni� od uzale�nienia lub stan� si� pomocne w trudnej walce z na�ogiem.
Kilka refleksji o Marku
Na pocz�tku by� Synanon
Wielu stara si� udowodni�, �e Marek Kota�ski nie korzysta� z cudzych do�wiadcze�, �e Monar w ca�ej rozci�g�o�ci jest polskim tworem, bo powstawa� niezale�nie od tego, co dzia�o si� w dziedzinie leczenia narkoman�w w �wiecie.
Rozumiem t� patriotyczn� postaw�, mamy oto jeszcze jeden dow�d na to, �e Polacy nikomu spod ogona nie wypadli i potrafi� zrobi� co� samodzielnie od pocz�tku do ko�ca.
Ja natomiast chc� przytoczy� pewien ciekawy epizod, kt�ry wzbogaca nasz� wiedz� o tych, dla wielu mitycznych, pocz�tkach Monar-u. Wersj� wydarze� zas�yszan� od pewnego pacjenta Marka, z czas�w jego pracy w szpitalu psychiatrycznym w Garwolinie.
Kotan pod koniec 1977 roku ci�gle si� miota�, czego� szuka�, wprowadza� zmiany. Co wczoraj uda�o mu si� zbudowa�, nast�pnego dnia burzy�. Wed�ug mojego rozm�wcy brakowa�o mu w owym czasie przekonania co do s�uszno�ci obranej drogi.
Jego postawa wobec pacjent�w z garwoli�skiego oddzia�u dla narkoman�w ci�gle si� zmienia�a. Od autorytarnej po kumplowsk�, przyzwalaj�c�.
Gdzie� na prze�omie lat 1977/78 wpad� na „sw�j” oddzia� og�aszaj�c, �e przeczyta� fantastyczn� ksi��k�.
By� to „M�j Shambala” Kazimierza Jankowskiego. Rzecz traktowa�a o „Synanonie, je�eli kto� nie wie, za�o�onej przez Charlesa Dedericha pierwszej w �wiecie organizacji, stawiaj�cej sobie za cel leczenie narkoman�w metod� spo�eczno�ci terapeutycznej.
Ksi��ka wywo�a�a �yw� dyskusj� w Garwolinie, czytali j� pacjenci i wychowawcy. Zakupiono dla szpitala dziesi�� egzemplarzy. Od tamtego dnia, zdaniem mojego interlokutora, Kotan zacz�� dzia�a� bardziej metodycznie i stanowczo.
Uprawniony jest chyba wniosek, �e dzi�ki owej lekturze wizja Kotana sta�a si� klarowniejsza i niekt�re w�tpliwo�ci znik�y. W przedstawionych przez Jankowskiego do�wiadczeniach „Synanonu” znalaz� potwierdzenie dla niekt�rych swoich przemy�le� i poszed� �mielej.
Ciekawostk� jest, �e przez pewien czas on i pacjenci u�ywali nazwy Synanon dla „swojego” oddzia�u. Podobno u�ywali tej nazwy jeszcze kr�tko w G�oskowie.
Co zapo�yczy� z ksi��ki, a co wprowadzi� sam?
Na przyk�ad znajduj�ce si� u Jankowskiego opisy synanonowskiej „gry”, bezpo�rednio zmieni�y jako�� spotka� wsp�lnoty, podnios�y ich temperatur�. Marek wprowadzi� znany dzisiaj element niemal nieograniczonej emocjonalno�ci. Nale�y s�dzi�, �e przysz�o mu to bardzo �atwo, bo jego znany wszystkim temperament uwi�zany dot�d regu�ami „cywilizowanej” pedagogiki czu� si� na spotkaniach z grup�, jak diabe� na pokucie.
Ale ju� fundamentalne dla funkcjonowania wsp�lnoty poj�cie „uk�adu”7 pojawi�o si� du�o wcze�niej, tak samo demokratyzm w podejmowaniu decyzji przez grup�.
Odwo�ywanie si� w tamtych czasach do ameryka�skich do�wiadcze� dzia�a�o niew�tpliwie na wyobra�ni� pacjent�w Marka, by�o czym�, co podnosi�o adrenalin�, dawa�o nap�d. Ameryka�skie oznacza�o dobre, skuteczne, a poza tym by� to szpan, bo „Synanon” posiada� przecie� wyra�ny sznyt kontrkultury.
Niew�tpliwie Kotan od chwili przeczytania ksi��ki d��y� do uniezale�nienia si�. Wiedzia� ju�, �e w szpitalnych strukturach nie rozwinie skrzyde�. Mno�y�y si� konflikty. No bo jak to mo�liwe, by pa�stwowy szpital w komunistycznym kraju stosowa� jaki� ameryka�ski patent na leczenie narkoman�w.
Ameryka�ski „Synanon” dla Marka i jego pacjent�w by� to jaki� fantastyczny, wielki kibuc, wolna republika w wolnym kraju. Ta wizja na pewno zap�odni�a jego wyobra�ni�. Najpierw trzeba si� uwolni� od szpitala, od jego fizycznej blisko�ci i kontroluj�cych, szukaj�cych dziury w ca�ym oczu. Potem odci�� od jego administracyjnej struktury. By� mo�e bez wspomnianej lektury, bez nieukrywanej ni� fascynacji, wkurzaj�cej wielu nieprzyjaznych mu ludzi, nigdy nie opu�ci�by szpitala psychiatrycznego. Kotan nic nie pisze o tym epizodzie w swoich ksi��kach.
Przytacza nazwiska klasyk�w nowoczesnej pedagogiki, jako tych, z kt�rych czerpa� najwi�cej.
Ale G�osk�w mia� od pocz�tku pewien dojrza�y rys, bo mimo wielu dylemat�w, o kt�rych Kotan ju� pisa� - metoda monarowska b�yskawicznie si� rozwija. Dzi�ki tej inspiracji i adoptowaniu paru synanonowskich rozwi�za� rodzi si� Monar i polski system rehabilitacji narkoman�w.
Metoda
Metod� monarowsk� Kotan wsp�tworzy� razem ze swoimi pacjentami. Za�o�enie by�o takie: jeste�my grup� narkoman�w, kt�ra porzuci�a narkotyki i dzia�a w kierunku utrwalenia zdrowia i abstynencji wszystkich swoich cz�onk�w. Jeste�my razem, wszystkie nasze problemy rozwi�zujemy wsp�lnie. Podstaw� istnienia naszej wsp�lnoty i naszego domu jest praca. Ka�dy dzie� tutaj, dzi�ki wsparciu grupy, pracy, przyjmowanym obowi�zkom czyni nas lepszymi. Relacje wychowawca-pacjent, pacjent-pacjent oparte s� na wzajemnym pozytywnym oddzia�ywaniu, przez co korekta postaw dzia�a w obie strony. Wszyscy mamy przer�ne deficyty, nie ukrywamy ich, ka�dy od ka�dego mo�e si� czego� nauczy�. Ty wykazujesz moje braki, ja twoje, niewa�ne �e jeste� moim terapeut�, cho�by samym Markiem Kota�skim.
To by�o w Monar-ze rewolucyjne, dzia�a�o i uwodzi�o.
G��wne elementy tej metody Kotan uniwersalizowa�. Gdy Monar stawa� si� instytucj�, posiada� sw�j zarz�d, pracownik�w biurowych, osoby, kt�re nigdy nie mia�y kontaktu z narkotykami, Kotan rozpoczyna� ka�de zebranie biura od informacji zwrotnych. Ka�dy ka�demu mia� obowi�zek powiedzie�, jakie ma do niego zastrze�enia i zebranie nie mog�o si� sko�czy�, je�eli nie oczyszczono atmosfery w firmie. „Jak to, nie masz nic do mnie, przecie� jestem takim h....” i trzeba by�o powiedzie� prezesowi co si� o nim my�li. Nie znosi� �adnego �ciemniania, wykr�t�w i natychmiast je demaskowa�.
Problemy spo�eczne, kt�rych Monar dotyka�, z kt�rymi si� zmaga�, by�y przez Kota�skiego rozumiane holistycznie. Nic nie funkcjonuje w izolacji, a ka�da dysfunkcja generuje i podtrzymuje inn�. Bezrobocie, bieda, alkoholizm, przemoc, narkomania, ale te� nieuctwo, paternalizm, oboj�tno�� i nietolerancja. To wszystko s� elementy zawirusowanego uk�adu, kt�re my staramy si� naiwnie naprawia� w oderwaniu od jego zwartej struktury.
D��y� do stworzenia pot�nego ruchu spo�ecznego i do zaktywizowania zdrowej m�odzie�y. Uwa�a�, �e przy odrobinie wsparcia wy�oni� si� jej naturalni liderzy, kt�rzy poci�gn� za sob� innych9 . Podobnie jak dziewi�tnastowieczni pozytywi�ci widzia� tworzenie tego ruchu poprzez prac� oddoln�. Szuka� sprzymierze�c�w w szko�ach i uniwersytetach. Kluby, kt�re zak�ada�, mia�y wspiera� instytucje wychowawcze: rodzin�, szko��, ko�ci�.
Instytucje generalnie, zdaniem Marka Kota�skiego, zajmuj� si� wychowaniem w spos�b niew�a�ciwy i nierealistyczny, tj. wedle starodawnej zasady „ja nakazuj�, ty s�uchasz”. Stosuj� szeroko rozumian� przemoc jako narz�dzie osi�gania cel�w dydaktycznych.
Wiadomo, �e wszyscy potrzebujemy autorytet�w. Z tego powodu ka�da osoba zas�u�ona dla ludzko�ci poddawana jest w jakiej� mierze po �mierci procesowi beatyfikacji. Jedni zbieraj� dowody na nieskazitelno�� zmar�ego, inni pr�buj� go odbr�zowi�. I co jaki� czas kto� obwieszcza g�o�no, �e jaki� drogowskaz moralny popija� lub dobiera� si� do os�b tej samej p�ci, albo jeszcze co� innego.
Za przyczyn� niew�a�ciwego stosunku do autorytet�w dla wielu z nas grunt usuwa si� pod nogami, gdy ten czy �w przyw�dca duchowy zostaje zdemaskowany, okazuje si� osob� niezupe�nie pasuj�c� do obrazu �wi�tego.
A przecie� czarno-bia�y porz�dek rodzi dysfunkcje, bo wymusza granie swojej roli do ko�ca, bez wzgl�du na koszty. Noszenie zbyt d�ugo maski rujnuje zdrowie, nie tylko psychiczne.
Przedstawiciele instytucji wychowawczych pr�buj� uchodzi� przed publiczno�ci� za emanacj� ikon, przed kt�rymi ka�� bi� pok�ony.
I rzeczywi�cie, instytucje te ponosz� szkody, bo ka�dy atak na jednego ze swoich ludzi traktuj� jako zamach na te ikony.
W rozumieniu Marka Kota�skiego jego partnerem i sprzymierze�cem jest ten, kto nie ukrywa swoich s�abo�ci, stara si� o nich m�wi�, potrafi poprosi� o pomoc. B�d�c zarazem wsparciem dla innych, pracuje nad sob�. Autorytetem mo�e by� jedynie cz�owiek autentyczny, kt�ry dokonuje wyboru dobra w spos�b wolny, a nie wymuszony przez okoliczno�ci.
Spis tre�ci
Przedmowa 7
Rozdzia� I
�ycie bogate i tw�rcze 9
Marek Kota�ski (1942-2002) - rys biograficzny 10
Kilka refleksji o Marku - Jacek Charmast 23
Rozw�j i dzia�alno�� Stowarzyszenia MONAR - rys historyczny - Jagoda W�ado� 33
Schemat organizacyjny plac�wek MONAR 48
MONAR - podstawowe informacje 49
O�rodki MONAR - spis adres�w 50
Mapa o�rodk�w MONAR 64
Rozdzia� II
Szklane domy staj� si� rzeczywisto�ci� 65
Moje spotkanie z Markiem - Marek Stefaniak 69
Ka�dy dzie� to co� nowego - rozmowa z Lidi� Szwarc, dyrektorem Centrum Matek Samotnie Wychowuj�cych Dzieci MARKOT-Bajka w Warszawie 83
O�rodki MARKOT - spis adres�w 94
Mapa o�rodk�w MARKOT 99
Rozdzia� III
Jak to wygl�da zza krat? 101
Dorobek Marka Kota�skiego a leczenie os�b uzale�nionych w zak�adzie karnym - Joanna Wo�niak, Krzysztof Czekaj 105
Rozdzia� IV
G�os uratowanych 121
Nie�wiadome d��enie do �mierci - Micha� NA 125
Jak si� zgubi�am i w jaki spos�b odnalaz�am sens �ycia - Maja NA 142
Rozdzia� V
Duch, kt�ry prowadzi 169
Je�eli ziarno nie obumrze... - Biskup Antoni D�ugosz 172
Gdy �wiat�o przenika ciemno�� - Pawe� Karpowicz 184
Zako�czenie - Pawe� Karpowicz 205
Dodatek - Pawe� Karpowicz 207
U�ywanie narkotyk�w w perspektywie historycznej 208
Regulacje prawne, dotycz�ce narkotyk�w 223
Leczenie narkomanii na �wiecie oraz w Polsce. Najwa�niejsze wydarzenia 231
Noty o autorach artyku��w 241
|
|
 |
|
 |
|
|
|
